بررسی و تعیین الگوی صادراتی گیاهان دارویی ایران

نوع مقاله : مقاله علمی- پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، تهران

2 دانشجوی دکترا، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، تهران

چکیده

تجارت چند سال اخیر نشان می‌دهد تکیه اقتصاد به درآمد حاصل از فـروش نفت خام، بی‌ثباتی درآمد صادراتی را به دنبال داشـته است. اقتصاد ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست و سیاست‌گذاران کشور دریافته‌اند توسعه صادرات غیرنفتی، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. در این بین، گیاهان دارویی به دلیل ملاحظات اقتصادی و کم آب‌بر بودن به موضوعی با اهمیت در جهان تبدیل شده است. از این‌رو، این مطالعه تلاش می‌کند با بهره‌گیری از رهیافت تاکسونومی عددی به بررسی و تعیین الگوی صادراتی گیاهان دارویی ایران براساس شاخص‌های تداوم بازاری، تداوم بازاری استاندارد، میانگین قیمت دلاری، میانگین سهم وارداتی کشور هدف، ضریب نوسان قیمت دلاری و ضریب نوسان سهم وارداتی کشور هدف، بپردازد. نتایج اولویت‌بندی کشورهای هدف صادراتی زعفران، نشان می‌‌دهد‌ امارات، اسپانیا و نروژ رتبه‌های اول تا سوم را به خود اختصاص داده‌اند. با توجه به نتایج اولویت-بندی انواع محصولات گیاهان دارویی، کشور امارات بیشترین (6 محصول) ظرفیت بالقوه برای افزایش صادرات محصولات گیاه ایران را دارد که پیشنهاد می‌شود از طریق تفاهم‌نامه‌های چند جانبه و قراردادهای بین المللی مورد توجه ویژه وزارت خارجه و صادرکنندگان محصولات گیاهان دارویی قرار بگیرد. همچنین کشورهایی مانند پاکستان و آلمان در درجه دوم، دارای 3 محصول مشترک و کشورهای قطر، عراق،‌ انگلستان و ژاپن در درجه سوم، دارای 2 محصول و کشورهای نروژ، اسپانیا، کره جنوبی، آذربایجان، کانادا، ترکیه، عمان، کویت، بحرین و افغانستان هر کدام به صورت تک محصولی در صادرات محصولات گیاه، ظرفیت بالقوه‌ای دارند که پیشنهاد می‌شود مورد توجه صادرکنندگان و وزارت خارجه ایران به منظور روابط اقتصادی بیشتر قرار بگیرند.

کلیدواژه‌ها


Agricultural Jahad statistics. 2021. https://maj.ir/page-amar/FA/65/form/pId3352.
Brinckmann JA, Kathe W, Berkhoudt K, Harter DE, Schippmann U. 2022. A new global estimation of medicinal and aromatic plant species in commercial cultivation and their conservation status. Economic Botany 76 (3): 319-333.
Haiati M, Ataei M, Khau Kakaei R, Saiadi A. 2014. Assessing and rating the risk in the supply chain using taxonomic analysis (case study of the complex Zob Ahan). Journal of Operational Research in its Applications, 11 (1): 85-103. (In Farsi)
Ignjatijević S, Cvijanović D. 2022. Analysis of Serbian production and export of medicinal and aromatic plants. In book: Research Anthology on Recent Advancements in Ethnopharmacology and Nutraceuticals, 942-960.
Keshavarzi S, Rosta A, Mosavi SN. 2011. Determining agriculture development in Fars townships by using numerical taxonomy. Agricultural Economics 5 (4): 159-181. (In Farsi)
Khodaverdizadeh M, Mohammadi S. 2017. Determination of market structure and ranking targets of Irans export of medicinal plants. Journal of Applisd Economics Studies in Iran 5 (20): 201-220. (In Farsi)
Licata M, Maggio AM, La Bella S, Tuttolomondo T. 2022. Medicinal and aromatic plants in agricultural research, when considering criteria of multifunctionality and sustainability. Agriculture 12 (4): 529.
Mirbagheri SSh., Rafiee H, Akbarpour H. 2019. Market structure analysis and export pattern of Iranian saffron. Iranian Journal of Medicinal and Aromatic Plants 35 (5): 802-818. (In Farsi)
Mohammadzadeh H, Karbasi A, Mohammadi H. 2019. Medicinal plant trade and its production boom in Razavi Khorasan province. 27th National Specialized Conference on Food Security and Production Boom. (In Farsi)
Mojaverian SM, Ahmadi S, Aminravan M. 2016. Determination of export target markets for medical plants in Iran. Iranian Journal of Agricultural Economics and Development Research 46-2 (4): 729-737. (In Farsi)
National Document of Medicinal Plants and Traditional Medicine. 2013. Approval of the National Document of Medicinal Plants and Traditional Medicine. Approved on 2013/04/25. (In Farsi)
Ostadi E, Khasheisiuki A, Salari A. 2021. Estimation of crop coefficients in different stages of growth and water requirement of Nigella sativa L. in arid region of Birjand, Iran. Iranian Journal of Water Research in Agriculture (Formerly Soil and Water Scences) 35 (3): 277-286. (In Farsi)
Pyakurel D, Subedee BR, Subedi CK, Gurung J, Chaudhary RP. 2022. Trade potentiality of oils extracted from Prunus davidiana (wild apricot), Sapindus mukorossi (soapnut) and Zanthoxylum armatum (Nepalese pepper) in Kailash Sacred Landscape, Nepal. Environmental Challenges 7: 100490.
Rafiee H, Ghoreshi S, Mirbagheri SS, Bastani M. 2022. Investigating and determining the export pattern of Iranian dates by separated types of the product. Agricultural Economics and Development 30 (1): 87-113. (In Farsi)
Rasekhjahromi E, Noraniazad S. 2023. Investigating the market structure and comparative advantage of medicinal plants export in Iran and world selected countries. Agricultural Economics Research 15 (1): 71-56. (In Farsi)
Sefidkon F. 2021. National approach to make a transformation in the economic value of medicinal plants. Iran Nature 6 (1): 135-135. (In Farsi)
Shajari S, Hosini L, Salah A. 2021. Trade in Iran’s agricultural sector. Agricultural research, education and promotion organization. Office of knowledge network and promotional media, Amozesh Publications (Agricultural Education and Extension Institute). (In Farsi)
Shrestha UB, Lamsal P, Ghimire SK, Shrestha BB, Dhakal S, Shrestha S, Atreya K. 2022. Climate change‐induced distributional change of medicinal and aromatic plants in the Nepal Himalaya. Ecology and Evolution 12 (8): e9204.